Skip to Main Content
It looks like you're using Internet Explorer 11 or older. This website works best with modern browsers such as the latest versions of Chrome, Firefox, Safari, and Edge. If you continue with this browser, you may see unexpected results.
Universiteitsbibliotheek – LibGuides

Zoekstrategie: Waar zoek ik?

Naar 'formuleren zoekvraag'

Zoeken naar bekende bronnen

Waar ga je zoeken als je gegevens van een artikel of boek, bijvoorbeeld de exacte titel, woorden uit de titel of de naam van de auteur(s) al hebt? Voor een known item search geldt:

  • Weet je woorden uit de titel? Zoek in WorldCat UU (voor de collectie van de Universiteitsbibliotheek of Google Scholar: Weet je de exacte titel? plaats de titel tussen dubbele aanhalingstekens (".."). Geen treffers? Probeer dan eens Google.
  • Weet je enkel de auteursna(a)m(en)? Dan zijn Scopus, WoS of WorldCat UU de handigste zoeksystemen.

Digitale tijdschriften

Weet je de titel van een tijdschrift en eventueel ook de jaargang? In het overzicht van digitale tijdschriften in WorldCat UU vind je de lopende en afgesloten abonnementen van de Universiteitsbibliotheek Utrecht. Je kunt ook zoeken op issn of browsen in de alfabetische lijst.

e-journal list WCDS

(klik op de afbeelding om die te vergroten)

Online toegang via Lean Library

De Lean Library browserextensie biedt je snel en simpel toegang tot een groot aantal digitale wetenschappelijke bronnen, of je nu on campus of off-campus bent.

UBUlink

In je zoektocht naar wetenschappelijke literatuur kom je soms de UBUlink tegen. Deze link geeft informatie over de beschikbaarheid van de publicatie via de universiteitsbibliotheek (alleen voor digitale bronnen).

UBU-link button

Waar zoek ik? Zoeksystemen bij de Universiteit Utrecht

Voor je echt kunt gaan zoeken moet je bedenken waar je gaat zoeken? ​Welke zoeksystemen passen het beste bij je onderwerp? Welke handige, betrouwbare, aanbevolen databases zijn er?

Er bestaan brede, multidisciplinare databases, zoals Scopus en Web of Science.
Daarnaast bestaan ook databases die gespecialiseerd zijn in een bepaald vakgebied, bijv PubMed (medisch), PsycInfo (psychologie) of de MLA (moderne talen).

De Universiteitsbibliotheek Utrecht biedt overzicht en toegang tot diverse zoeksystemen (alfabetische lijst).
Bekijk ook het overzicht met zoeksystemen per vakgebied.

Lees de korte beschrijvingen en kies het systeem (of meer dan een) dat het beste bij jouw zoekvraag past.

Waar zoek ik artikelen?

Artikelen vind je in bijna alle wetenschappelijke zoeksystemen volop. Vaak kun je filteren op documenttype: artikelen/articles.
Veelgebruikte zoeksystemen voor artikelen zijn o.a.:

Artikelen in wetenschappelijke tijdschriften kunnen worden geciteerd. Dat wil zeggen dat een auteur gebruikt maakt van een artikel als bron voor zijn of haar eigen werk. De gebruikte artikelen worden dan vermeld in de literatuurlijst/bibliografie van het nieuwe artikel. 

Je kunt artikelen dus ook vinden via deze literatuurlijsten, dat noemen we ook wel sneeuwbalzoeken.
Je kunt ook actief op zoek gaan naar artikelen die een gevonden bron citeren, dat noemen we citatiezoeken.
(zie ook Zoekmethodes)

Er zijn gespecialiseerde citatiedatabases, zoals Scopus en Web of Science, maar ook in Google Scholar kun je goed citatiezoeken.

Je kunt citaties ook gebruiken om tijdschriften te ontdekken die over jouw onderwerp publiceren. Ga bijvoorbeeld naar de Journal Citation Reports

Zoek hierin naar een bekend tijdschrift in je vakgebied en klik vervolgens op Cited Journal Data en Citing Journal Data. Daaronder vind je lijsten van tijdschriften die citaties bevatten naar het bij jou al bekende tijdschrift of juist door het al bekende tijdschrift veel geciteerd worden. Zo ontdek je een netwerk aan verwante tijdschriften waarbinnen je naar artikelen over jouw onderwerp kunt gaan zoeken.

Vaak ben je specifiek op zoek naar peer-reviewed artikelen.

Peer review is een manier om de wetenschappelijkheid van een artikel te waarborgen. Bij peer review wordt een artikel voor publicatie anoniem door vakgenoten gelezen en beoordeeld. Vaak kun je deze informatie vinden op de website van het tijdschrift (About this journal' o.i.d.). Zie ook de libguide Evalueren.

Er zijn verschillende manieren om te zoeken naar peer-reviewed artikelen:​

  • Sommige zoeksystemen bevatten alleen maar artikelen uit peer-reviewed tijdschriften, bijv. Scopus, Web of Science en veel vakspecifieke databases. Lees hiervoor de informatie van de database zelf.
  • In sommige zoeksystemen kun je filteren of limiteren op peer-reviewed artikelen. Let op: niet in alle zoeksystemen is deze optie betrouwbaar. In WorldCat bijvoorbeeld bestaat deze optie ook, alleen zijn niet alle peer-reviewed artikelen even goed beschreven en is de filteroptie hier dus niet goed bruikbaar.

Krantenartikelen kun je vinden in gespecialiseerde krantenarchieven zoals:

  • Delpher voor Nederlandse kranten tot 1995
  • Nexis Uni voor Nederlandse en buitenlandse kranten vanaf ca. 1995 tot nu (voor hulp bij zoeken zie de UB website)
  • Meerdere andere archieven die kranten bevatten. Sommige zelfs met opties voor text mining. Zie het overzicht van zoeksystemen en beperk tot soort "nieuws en kranten"

Beperken op soort in bibliograaf

Waar zoek ik boeken?

In de meeste wetenschappelijke zoeksystemen vind je naast artikelen ook boeken en (soms) hoofdstukken uit boeken. Je moet er vaak wel veel gerichter naar zoeken.
Kies in je zoeksysteem voor filteren op documenttype, bijvoorbeeld boeken of bibliografieën (books/bibliographies) en daarbinnen (indien mogelijk) ook op e-books of gedrukte boeken (print books).

Veelgebruikte zoeksystemen voor boeken zijn o.a.:

Specifiek voor (niet alleen wetenschappelijke) boeken is er natuurlijk Google Books (zie de volgende tab in deze box voor meer informatie). En bekijk ook eens de opties die genoemd worden onder de tab Full text boeken.

Heb je vragen over het gebruik van e-books? Kijk dan op de pagina over e-books op de website van de Universiteitsbibliotheek Utrecht.

Google Books is met miljoenen gescande boeken de meest bekende full text database. In Google Books vind je zowel wetenschappelijke als niet-wetenschappelijke boeken. De weergave varieert van volledige/gedeeltelijke tekst tot enkel titelgegevens.

Zoeken in Google Books (.nl)
Zoeken in Google Books(.com)

Zoeken in Google Books werkt net als zoeken in de Google zoekmachine. Uitgebreide informatie over zoeken en tools vind je in de helpfunctie. Hier kun je ook doorklikken naar advanced search voor uitgebreidere zoekmogelijkheden.

Tips:

  • Tik je zoektermen in bij With all of the words 
  • Rouleer de volgorde van je woorden ook eens, dat maakt verschil
  • Heb je eenmaal een boek gevonden, kijk dan bij de Related books
  • Je kunt in Google Books van ‘free books’ een pdf opslaan of je boeken bewaren in Mijn bibliotheek/My Library (alleen met een Google account). Je kunt hier o.a. ook notities toevoegen, boeken markeren als gelezen/nog te lezen en lijsten maken en delen.

Een boek 'in handen' krijgen vanuit Google Books:

Klik (indien aanwezig bij het gezochte boek) onder "Dit boek in gedrukte vorm bestellen"/'Get this book in print' op de link "Zoeken in een bibliotheek"/'Find in a library'. Je komt dan in WorldCat.org. Je kunt  daar zien of het boek aanwezig is in de collectie van de Universiteitsbibliotheek Utrecht en in die van duizenden andere bibliotheken wereldwijd.

Er zijn zoals bij veel Google sites duidelijke verschillen tussen de .nl en de .com versie:

  • Ranking: de Nederlandse versie plaatst Nederlandstalige boeken hoger in de resultatenlijst, en andersom! Dit speelt vooral bij het zoeken op eigennamen die in beide talen gelijk zijn;
  • Onderwerpstermen: in de .com versie kun je ook op subject/onderwerpsterm zoeken;
  • Boekhandellinks: de Nederlandse versie heeft ook links naar Nederlandse boekhandels;
  • Google eBooks: in de Nederlandse versie kun je kiezen om alle boeken te zien of alleen "Google eBooks". Het advies is hier altijd te kiezen voor "any books".

Als je op zoek bent naar een bepaald onderwerp, is het handig om in de full text van boeken te kunnen zoeken. 
Google Books is, met miljoenen gescande boeken, de meest bekende full text database.

Andere handige zoeksystemen voor full text boeken zijn: 

Artikelen verschenen als hoofdstuk in boeken ('edited volumes', 'bundels', 'readers') zijn niet altijd makkelijk te vinden.
Het makkelijkst is natuurlijk het boek (liefst e-book) te zoeken waar het hoofdstuk/artikel in is gepubliceerd.

In sommige zoeksystemen kun je zoeken naar hoofdstukken uit boeken met behulp van filters of limits.
Meestal krijg je filters pas te zien nadat je een zoekactie hebt uitgevoerd, soms kan je een publicatietype ook al vooraf selecteren (limits). En bekijk ook eens de Advanced Search opties van je database.

Voorbeelden:

  • WorldCat: filter Materiaalsoort: Hoofdstuk (Chapter);
  • Scopus en Web of Science: zoekfilters (limits) op documenttype 'Book Chapter(s)';
  • Vakspecifieke zoeksystemen: filter op publicatietype, vaak: 'Chapter' of 'Book Chapter'.
  • Met Google Books doorzoek je vaak de full text van boeken en kun je er achter komen of/dat een artikel/hoofdstuk in een bepaald boek staat.

Hieronder een paar tips voor het zoeken naar boekbesprekingen:

  • Ga naar de pagina zoeksystemen bij de Universiteitsbibliotheek Utrecht en beperk tot soort: boekbesprekingen
  • Voor boekrecensies in kranten kun je zoeken in de krantenbank Nexis Uni 
  • Of kijk voor boekrecensies uit Nederlandse kranten van vóór 1995 in Delpher
  • In algemene zoeksystemen kun je proberen te zoeken op de boektitel in combinatie met het woord 'review' of '(boek)bespreking'

Waar zoek ik grijze literatuur?

Er bestaan documenten die niet beschikbaar zijn via de reguliere (uitgevers) kanalen en die vaak geen ISBN- of ISSN-nummer hebben. Men noemt deze documenten (zoals beleidsstukken, rapporten, scripties en proefschriften, conferentiebijdragen, vlugschriften etc.) grijze literatuur.

Zoeken naar dit soort bronnen is niet eenvoudig. Grijze literatuur vind je overal verspreid op het internet (bij de overheid, bij organisaties en bedrijven, in databases etc.).
Gebruik Google om te zoeken naar websites van bedrijven, organisaties en instituten die documenten publiceren op jouw onderwerpsgebied. 

Tip:
Voor het zoeken naar grijze literatuur in Nederland kun je de Nederlandse Bibliografie Online gebruiken.

Veel organisaties plaatsen de rapporten die zij uitgeven op hun eigen website. Vaak zijn deze publicaties vrij toegankelijk en te vinden via de grote webzoekmachines zoals Google of Google Scholar.
Je kunt bij het zoeken in Google (Scholar) gebruik maken van de volgende tips:

  • Bestandstype filter: Zoek met termen die je onderwerp beschrijven en stel daarbij als filter voor bestandstype: climate change filetype: PDF in (via het 'advanced search' scherm). Dit zorgt voor decimering van het aantal resultaten én beperking tot de belangrijkere bronnen.
     
  • Site filter: Als je weet welke organisatie voor jou belangrijke rapporten laat verschijnen kun je ook een filter 'site:' instellen waarbij je de domeinnaam van de website opgeeft, bijvoorbeeld: climate change site:unep.org voor het milieuprogramma van de Verenigde Naties.
     
  • Rapportaanduidende zoektermen: Als je toch nog te veel vindt, kun je toevoegen dat je op zoek bent naar rapporten. Voeg bijvoorbeeld aan je zoekactie toe: rapport OR report OR onderzoek OR investigation.

Sommige publicaties verschijnen in de vorm van preprints of working papers (versies van wetenschappelijke publicaties die nog niet officieel uitgebracht zijn)Dit publicatietype is vaak eerder en doorgaans voor iedereen gratis beschikbaar. Let wel op: de preprint/working paper kan afwijken van de definitieve versie.

Je kunt dit soort publicaties vinden door bij een zoekresultaat in Google Scholar op 'all versions' te klikken. Er zijn ook databases die preprints of working papers aanbieden (zie bijv Dimensions (limit op publication type>preprints), SSRN (voor sociale wetenschappen in heel brede zin), diverse preprint servers, etc...)

Congresbundels zijn verzamelingen van papers (of de samenvattingen van deze papers) die gepresenteerd zijn op een conferentie. Vaak geven ze voorlopige onderzoeksresultaten weer en bieden (als verzameling) een goed overzicht van de stand van zaken op een bepaald onderzoeksgebied (en op dat moment).

Het is lastig (artikelen in) congresbundels te achterhalen. Soms verschijnen ze in boekvorm of als een speciale uitgave van een tijdschrift. Je kunt ze tegenkomen in zoekmachines en databases zoals Google Scholar, Scopus of Web of Science. 

Zoek je een artikel in een congresbundel:

  • Zoek in Google Scholar op een specifieke term en vul bij advanced search > Return articles published in het volgende in: conference proceedings.
  • Je kunt zoeken in een database (een multidisciplinaire of eentje die aansluit bij het vakgebied van de conferentie) en dan (indien mogelijk) filteren op conference abstracts of conference proceedings.
  • Sommige proceedings zijn in papieren vorm beschikbaar en vindbaar via WorldCat op titel van de conferentie.
  • Ga op zoek naar de conferentiewebsite, misschien vind je daar de papers/abstracts, de gegevens van de conferentiebundel of andere nuttige informatie. 

Naar 'Hoe zoek ik?'

Open access zoeksystemen

Open Access-publicaties zijn vrij toegankelijk voor iedereen. Hieronder een lijst met suggesties voor zoeksystemen die alleen of vooral open access-materiaal hebben opgenomen:

Wil je achterhalen welke tijdschriften open access zijn, kijk dan in de Directory of Open Access Journals (DOAJ).

DOI

Weet je de DOI (Digital Object Identifier) van het artikel dat je zoekt? Copy/paste het in de zoekbox hieronder en kijk of er een open access versie beschikbaar is.

 

 

Als de Universiteitsbibliotheek Utrecht het niet heeft?

  1. Kijk of het artikel of boek beschikbaar is en zo niet of het bij een andere bibliotheek in Nederland of in het buitenland te vinden is. Materiaal van andere bibliotheken vraag je aan in WorldCat. Onder Availability vind je bij Libraries Worldwide de knop Interlibrary Request.
  2. Is er een open access versie (auteursversie) beschikbaar (zoek in Google)?
  3. Via de auteur: de auteur van het artikel/hoofdstuk verzoeken het stuk toe te sturen. Op uitgeverssites en in zoekmachines als Scopus staan vaak de mailadressen van auteurs.
  4. Hulp vragen via Twitter: tweet een oproep met de URL en voeg daar de hashtag #icanhazpdf aan toe.

Waarin verschillen zoeksystemen van elkaar?

Er zijn heel veel verschillende zoeksystemen, je zult een keus moeten maken als je gaat zoeken. Echter de verschillen in zoekresultaten tussen die diverse zoeksystemen zijn groot. Het is goed om te weten waar die verschillen vandaan komen. 

Zoekresultaten in zoeksystemen kunnen bij een gelijke zoekvraag verschillen door:

  • de dekking van het systeem: welk materiaal wordt in de database ontsloten:
    • is het een vakspecifieke database (en welke vakgebieden/onderwerpen dan)?
    • of een multidisciplinaire database (liggen er accenten op bepaalde vakgebieden)?
    • welke jaren (publicatiejaren, maar ook historische periodes)?
    • welke talen (de meeste zoeksystemen bevatten meest Engelstalig materiaal)?
    • welke soorten publicaties (tijdschrift(artikel)en, boeken, web)?
      • alles van die publicaties (bv ook de book reviews die in een tijdschrift staan en bv. ook losse hoofdstukken van boeken)?
    • welke van een bepaalde soort publicatie (bijv. welke tijdschriften precies)?
  • de diepte van indexering: op welke plekken wordt gezocht?:
    • alleen in titelwoorden en auteur?
    • ook in trefwoorden die de auteur heeft toegevoegd?
    • ook in de samenvattingen (abstracts)?
    • in de volledige tekst?
    • ook nog in bepaalde door de makers van de database toegevoegde trefwoorden (thesaurustermen / subject headings)?
  • de keuze van zoekvelden: de meeste zoekmachines laten je zelf kiezen in welke velden je zoekt, maar verschillen soms in de opties die ze aanbieden. Zoeksystemen zoeken vaak standaard op titel (title) / samenvatting (abstract) / trefwoorden (keywords). De advanced search biedt meer keuzemogelijkheden.
  • de (relevantie)ordening: in welke volgorde worden de resultaten weergegeven (en kun je die zelf wijzigen?)Dit is van belang omdat je vaak niet verder kijkt dan de eerste pagina's van je zoekresultaat:
    • op basis van publicatiedatum (nieuwste eerst of juist oudste eerst)
    • op basis van relevantie (de titels die volgens het systeem het best je vraag beantwoorden komen eerst)
    • op basis van frequentie (hoe vaker een zoekterm voorkomt in een bron, hoe hoger die komt te staan in de resultatenlijst)?
    • op basis van het aantal citaties?
    • op basis van populariteit (hoe meer een bron bekeken is hoe hoger het komt in de lijst)?
    • maakt het uit op welke plek je zoektermen voorkomen in de bron (bijv titelwoorden zijn belangrijker dan woorden uit de tekst)?
    • in een mengvorm van bovenstaande kenmerken
  • de standaard afhandeling van je zoektermen
    • moeten alle termen voorkomen, of is het ook goed als bijvoorbeeld drie van de vier zoektermen voorkomen?
    • worden automatisch verwante termen meegenomen?
    • worden automatisch termen die sterk op je zoektermen lijken meegenomen?
    • worden automatisch termen met alleen een net iets andere uitgang meegenomen (bijv enkelvoud/meervoud of vervoegingen)?
    • hoe interpreteert de zoekmachine het als je je termen tussen dubbele aanhalingstekens zet ("exact phrase")?
  • vindt er ontdubbeling plaats van (zeer sterk gelijkende) zoekresultaten?

Sommige van bovenstaande vragen zijn snel te beantwoorden, voor andere moet je je eerst een beetje verdiepen in het zoeksysteem van je keuze.