Skip to main content
Universiteitsbibliotheek – LibGuides

Bronnen evalueren: Verdieping

Algemeen

Peer review

Peer review is de evaluatie van de kwaliteit van een werk door collega-experts vóór publicatie. Peer review-methoden worden gebruikt om kwaliteitsnormen te handhaven, prestaties te verbeteren en geloofwaardigheid te bieden.

Library NCSU. This video is published under a Creative Commons 3.0 BY-NC-SA US license

Websites evalueren

Als je informatie uit webpagina's wilt gebruiken moet je extra voorzichtig zijn en nadenken welke rol je die informatie geeft in je betoog of analyse.

Stel jezelf bij webpagina's de volgende vragen en wees erg voorzichtig als het antwoord vaak nee is.

  1. Is de naam van de auteur/maker beschikbaar (en is er meer over die auteur bekend)?
  2. Is er een (mail)adres van de auteur/maker?
  3. Is de webpagina vrij van (grote hoeveelheden) reclame?
  4. Is het taalgebruik zorgvuldig en foutloos?
  5. Is duidelijk hoe de informatie op de pagina tot stand is gekomen?
  6. Is er bronvermelding aanwezig (dus geen zinnen als 'uit onderzoek blijkt dat' zonder bronvermelding)?
  7. Is er onderbouwing van claims (dus geen zinnen zoals 'iedereen weet dat')
  8. Worden nuanceringen aangebracht of wijst alle informatie dezelfde kant op?
  9. Wordt aangegeven wat nog niet bekend of nog niet zeker is?
  10. Is aangegeven wanneer de pagina geschreven is of bijgewerkt?
  11. Is de pagina neutraal of in elk geval zonder een sterk commercieel of politiek doel?

Dit geldt uiteraard niet als je wetenschappelijke artikelen of e-books gebruikt die op websites staan.

Criteria wetenschappelijke kwaliteit van zoeksystemen

De selectie- en opnamecriteria van een bepaald zoeksysteem kunnen iets zeggen over de basiskwaliteit van de bronnen die je er in vindt.

  1. Advies van een content selection & advisory board: Sommige zoeksystemen nemen bronnen op, op basis van het advies van een groep experts. Scopus, maar ook Web of Science, zijn hier een voorbeeld van.
  2. Citaties: Citaties kunnen gezien worden als een criterium voor kwaliteit. In bijvoorbeeld Web of Science wordt de hoeveelheid citaties van een tijdschrift gebruikt als een van de selectie- en opnamecriteria.
  3. Peer reviews:  zoeksystemen kunnen besluiten alleen bronnen op te nemen die peer reviewed zijn. De meeste wetenschappelijke zoeksystemen hanteren dit criterium. Bij peer review worden artikelen (blind) voorgelegd aan deskundigen, nog voor publicatie. Op die manier wordt een minimale wetenschappelijke kwaliteit gegarandeerd. Het betekent echter niet dat artikelen uit peer reviewed bronnen altijd beter zijn dan die zonder peer review.
  4. Relevantie: bibliotheekcatalogi en vakspecifieke zoeksystemen nemen bronnen op vanwege hun relevantie voor onderwijs en onderzoek binnen het betreffende instituut of vakgebied.
  5. Technische criteria: diverse zoeksystemen gebruiken technische voorwaarden om bronnen op te nemen. Google Scholar bijvoorbeeld maakt gebruik van een geautomatiseerd systeem dat op basis van verschillende elementen teksten herkent als wetenschappelijk.

Wetenschappelijke betrouwbaarheid van zoeksystemen

Er zijn diverse typen zoeksystemen die verschillen in de mate van wetenschappelijke betrouwbaarheid.

  1. ​Algemene bibliografische databases: wetenschappelijk betrouwbaar
    • ​​Er zijn algemene bibliografische databases (Scopus en Web of Science) die enkel wetenschappelijk materiaal en peer reviewed artikelen bevatten in alle disciplines.
  2. Vakspecifieke bibliografische databases: wetenschappelijk​ betrouwbaar
    • ​Vakspecifieke bibiografische databases (bv. PsycInfo en PubMed) proberen wetenschappelijk materiaal in een vakgebied zo breed mogelijk doorzoekbaar te maken.
  3. Grote hybride, globale zoeksystemen: geen zekerheid over wetenschappelijk niveau​
    • Overkoepelende zoeksystemen zoals Google Scholar zijn minder betrouwbaar op het gebied van wetenschappelijke kwaliteit, omdat de selectiecriteria vrij grof en deels technisch van aard zijn. Ook zijn hier erg veel bronnen en databases in opgenomen waardoor er totaal geen zekerheid over het wetenschappelijk niveau is.
  4. Universitaire bibliotheekcatalogi: wetenschappelijk relevant
    • Materiaal in universitaire bibliotheekcatalogi is opgenomen vanwege de relevantie voor onderwijs en onderzoek van de betreffende universiteit. Daar kunnen dus ook populair wetenschappelijke en niet-wetenschappelijke bronnen tussenzitten die wel relevant zijn.

Betrouwbaarheid van bronnen: de CRAPMAP

De CRAPMAP bestaat uit een lijst met vragen die je helpen te beoordelen of de (online) informatie die je hebt gevonden betrouwbaar en bruikbaar is. Afhankelijk van je situatie zijn items uit de lijst meer of minder van belang.

Currency
The timeliness of the information

 When was the information published or posted?
 Has the information been revised or updated?
 Does your topic require current information, or will older sources work as well?

Relevance
The importance of the information for your needs

 Does the information relate to your topic or answer your questions?
 Who is the intended audience?
 Is the information at an appropriate level (not too simple or too advanced)
 Have you looked at a variety of sources before determining this is one you will use?
 Would you be comfortable citing this source in your research paper?

Accuracy
The reliability, truthfulness and correctness of the content

 Where does the information come from?
 Is the information supported by evidence?
 Has the information been reviewed or refereed?
 Can you verify any of the information in another source or from personal knowledge?
 Does the language or tone seem unbiased and free of emotion?
 Are there spelling, grammar or typographical errors? [Second task or achievement]

Publication
The source of the information

 Who is the author/publisher/source/journal/sponsor?
 What are the author's credentials or organizational affiliations?
 Is the author qualified to write on the topic?
 Is the publisher/journal scientific? Are they reputable?
 Is there contact information, such as a publisher or e-mail address?

Metrics*
The impact a source has on the scientific field

 Are you able to find metrics for the source?
 Is the source cited by current research?

Altmetrics*
The impact a source has in general

 Are you able to find altmetrics for the source?
 Is your research impacted by how well the source is received?
 What does the public reception of a source indicate?

 * Voor informatie over metrics en altmetrics zie onze LibGuide Research Impact & visibility: traditional and altmetrics

Purpose
The reason the information exists.

 What is the purpose of the information? Is it to inform, teach, sell, entertain or persuade?
 Do the authors/sponsors make their intentions or purpose clear?
 Is the information fact, opinion or propaganda?
 Does the point of view appear objective and impartial?
 Are there political, ideological, cultural, religious, institutional, financial or personal bias?

Deze checklist is gebaseerd op de CRA(A)P test, ontwikkeld door de bibliotheek van California State University, Chico.

Info elders

Neppublicaties

Nepnieuws, fake berichten, satire en hoaxes bestaan al heel lang, maar de verspreiding ervan gaat razendsnel sinds de opkomst van sociale media. Iedereen kan tegenwoordig content plaatsen op internet. Daardoor lijken de grenzen tussen nieuws, nepnieuws en advertenties te vervagen. Pas op met het gebruik van neppublicaties en satire in de wetenschap. Het gebruik ervan is niet uitgesloten, maar wees je bewust van de betrouwbaarheid ervan.

Hoe je nepnieuws herkent kun je lezen op de website van de Rijksoverheid en op https://www.mediawijsheid.nl/nepnieuws/