Skip to main content

Training bronnen zoeken en gebruiken bij cursus GEO1-2105 / GEO1-2204 / GEO2-2204: 1. Intro

onderzoeksvaardigheden 1 voor milieu- en innovatiewetenschappen

training brongebruik bij OV1

In deze training leer je systematisch zoeken en gebruiken van bronnen voor wetenschappelijke doeleinden. Meer concreet leer je:

  • Op basis van een gegeven onderwerp een zoekprofiel opstellen
  • Goede zoektermen genereren en gebruik maken van hulpmiddelen daarbij
  • Goede zoekmachines/databases selecteren en gebruiken voor het zoeken van verschillende soorten bronnen:
    • boeken
    • tijdschriftartikelen
    • rapporten
    • nieuws
  • Gevonden bronnen evalueren op relevantie en wetenschappelijkheid
  • RefWorks gebruiken om gevonden literatuurgegevens op te slaan en in een paper te citeren   

De training bestaat naast het college uit dit practicum. Lees voor je begint de richtlijnen voor het practicum goed door.

Richtlijnen: hoe werkt dit practicum?

Dit is een individuele training die je in 3 uur kunt doorlopen. Het is verstandig vooraf reeds de inhoudelijke uitleg die op alle pagina's rechts staat door te nemen. In de zalen is begeleiding aanwezig.

De training bestaat inclusief deze inleiding uit 7 genummerde onderdelen. In de linkerkolom staan telkens de opdrachten in de linkerkolom. De informatie in de rechterkolom is vooral het hoe en waarom van de aanpak.

Let op: het vierde onderdeel, het eigenlijke zoeken, bestaat uit een hoofdpagina en vier onderliggende pagina's voor de verschillende soorten bronnen die van belang zijn.

De uitwerking van de opdrachten doe je op het uitgedeelde A3-formulier en deels ook in RefWorks of Mendeley. Als je feedback wilt op je resultaten kun je de begeleiding in de zaal vragen naar je ingevulde formulier en/of je in RefWorks of Mendeley vastgelegde literatuur te kijken.

Een belangrijk deel van deze training is dus het systematisch leren zoeken. De onderdelen van een zoekstrategie zie je hieronder.

Veel succes!

Zoekstrategie: wat, waar, hoe?

Je zoekstrategie bepaalt wat je zoekt, waar je dat doet en hoe je dat doet. Gedurende dat proces maak je vele keuzes die allemaal de kwaliteit van je resultaat en de tijd die je nodig hebt beïnvloeden.

De hoofdpunten:

  1. Wat: Bedenk vooraf heel goed wat je nodig hebt: onderwerp, wat voor soort informatie (analyse, overzicht, statistieken, nieuws, opinie etc.), van welk niveau en hoe nieuw/oud. De precieze termen die je gebruikt om je onderwerp af te bakenen zijn heel belangrijk.
     
  2. Waar: Wat je zoekt bepaalt waar je zoekt: er is niet één zoekmachine die je bij alle benodigde informatie brengt
     
  3. Hoe: Zoek efficiënt: gebruik relevante zoektermen en benut de functionaliteit van databank/zoekmachine etc. Er zijn verschillende zoekmethodes. De bibliografische (met zoektermen zoeken in wetenschappelijke zoekmachines) en de sneeuwbalmethode (uitgaan van iets wat je al hebt) zijn de belangrijkste. Hoe je deze methodes precies kunt inzetten hangt af van de mogelijkheden die de zoekmachine biedt.

In de speciale LibGuide Zoekstrategie lees je meer over het opzetten van een zoekstategie.

Zoeken > problemen > oplossingen > vinden

Zoeken van bronnen voor wetenschappelijke doelen is soms lastig. Het is een gevecht met een zevenkoppige draak. Hak die koppen af en het wordt vinden.

Veel treffers. Als ik zoek krijg ik altijd extreem veel resultaten.

  • Oplossing: gebruik een selectieve zoekmachine (bv. een die zich richt op alleen jouw vakgebied) of vertrouw op de rangorde van resultaten van een brede zoekmachine. In beide gevallen helpen ook meer en selectievere zoektermen.

Veel verschillende soorten publicaties. Voor wetenschap relevante bronnen verschijnen in steeds meer vormen en op meer plekken.

  • Oplossing: kies het zoeksysteem dat (alleen) het soort bronnen indexeert dat je zoekt of gebruik een breed zoeksysteem maar wees dan selectief door strenge zoektermen te gebruiken. In veel zoeksystemen kun je ook je lijst van resultaten filteren op soort publicatie.

Vangst en bijvangst. Ofwel ik heb veel irrelevante bijvangst ofwel ik heb het vermoeden dat ik zaken mis.

  • Oplossing: doe een zeer gerichte zoekactie en gebruik daarna behalve de zoekresultaten zelf ook de links daarin naar: referenties, tijdschriften, auteurs, indien mogelijk citaties, en links naar 'similar' of 'related' publicaties. Lees meer over de verschillende zoekstrategieën.

Vele zoeksystemen. Ik hoor dat er veel zoeksystemen zijn die beter zijn dan Google, maar die kan ik allemaal niet onthouden.

Information overload. Er is gigantisch veel informatie, de wetenschappelijke productie verdubbelt elke 15 jaar, hoe kan ik dat nog bijbenen?

  • Oplossing: investeeer als je langere tijd met een onderwerp bezig bent een keer in een echt goede zoekactie in een professioneel zoeksysteem en activeer attenderingen op zo'n zoekactie of op de inhoudsopgaven van een paar cruciale tijdschriften via Personal Library of Journaltocs.

Kwaliteit. Ik kan wel veel vinden maar vraag me af of alles wel goed genoeg en wetenschappelijk is.

  • Oplossing: vergewis je van wat een zoeksysteem wel en niet doorzoekt en leer gevonden bronnen evalueren.

Toegang. Ik heb haast, kan wel snel wat vinden maar dan blijkt lang niet alles toegankelijk.

  • Oplossing: via de UBU-link UBUlink kun je snel zien of iets toegankelijk is. De Google Scholar versie met UBU-link geeft rechts van de zoekresultaten links naar gratis en voor UU-ers toegankelijke artikelen. Als je haast hebt kun je je voor boeken beperken tot wat Utrecht heeft door in onze catalogus te zoeken naar boeken of e-books.

In het algemeen kun je beter zoeken naarmate je:

  • meer van een onderwerp weet
  • beter weet welke zoeksystemen er zijn en hoe je die efficiënt gebruikt
  • creatief bent in het verzinnen van zoektermen
  • systematisch en logisch ingewikkelder zoekvragen kunt samenstellen
  • je af en toe bereid bent uit te zoeken hoe een zoeksysteem eigenlijk werkt of waarom iets niet lukt

De Universiteitsbibliotheek: veel online, maar ook een gebouw!

Universiteitsbibliotheek UithofHeel veel bronnen kun je tegenwoordig online verzamelen en lezen, waar je ook bent. Maar nog niet alles. Voor sommige zaken mag je nog naar de Universiteitbibliotheek Uithof, aan de Heidelberglaan. Je vindt daar:

  • Werkplekken, met en zonder computer, met overal wifi
  • Gedrukte boeken en tijdschriften van Geowetenschappen, op de tweede verdieping:
    • collectie G-AW (aardwetenschappen, inclusief fysische geografie)
    • collectie G-GE (geografie en planologie, deels ook nog regionale fysische geografie)
    • collectie G-TS lopende en afgesloten jaargangen van gedrukte tijdschriften
    • collectie STAT (gedrukte statistieken, maar de meeste statistieken zijn online beschikbaar)
    • tientallen nieuwsbrieven
  • Gedrukte boeken en tijdschriften van Sociale Wetenschappen op de derde verdieping:
    • collectie S-SO (sociologie)
  • Gebdrukte boeken en tijdschriften van Betawetenschappen  op de vierde verdieping
  • Kaarten en atlassen, in de Kaartenzaal op de zesde verdieping
  • Loungeruimte, op de brug naar Van Unnik op de eerste verdieping
  • Kranten en algemene opiniebladen
  • Studiecabines en overlegruimtes
  • Face to face advies, op de eerste verdieping