Skip to main content

Onderzoeksdata: Snel aan de slag

RDM Support site

Informatie over faciliteiten en geboden diensten voor onderzoeksdata management binnen de Universiteit kan je vinden op de RDM Support site

Wat zijn onderzoeksdata?

'Data (ofwel gegevens) zijn de objectief waarneembare neerslag of registratie van feiten op een bepaald medium.'

Onderzoeksdata zijn alle gegevens waarop een onderzoeker zich baseert om tot een bepaalde kennis/conclusie te komen.

Onderzoeksdata hebben dan ook vele vormen (meetgegevens, afbeeldingen, geografische data, modellen, chromatogrammen, teksten, enquêtes).

Onderzoeksdata zijn waardevol en goed beheer is de moeite waard.

Richtlijnen en Wetten voor Onderzoeksdata

Onderzoekers hebben zich te houden aan diverse richtlijnen en wetten. Sommigen daarvan hebben te maken met onderzoeksdata.

Waar kun je onderzoeksdata vinden?

Data voor onderzoek kan je vinden in de vorm van databases of individuele datasets. Databases bestaan vaak uit geaggregeerde datasets en deze vind je o.a. bij overheden, instituten, commerciele partijen, grote projecten. Datasets worden over het algemeen door onderzoekers zelf ergens neergezet voor hergebruik.

Behalve via de data repositories Easy, DataverseNL en 4TU.datacentrum, vind je Nederlandse onderzoeksdatasets via NARCIS. NARCIS geeft o.a. toegang tot duizenden wetenschappelijke datasets en e-publicaties in Nederland.

Over vele onderwerpen zijn datasets en databases vindbaar via Google en andere zoekmachines op het internet. Voeg dit toe aan je zoekopdracht: database OR dataset OR registry OR archive OR statistics. 

In steeds meer digitale tijdschriften is er een persistente koppeling naar de bijbehorende datasets. Of de data staat in het supplementaire materiaal. En zoek ook eens in Data Journals, daar worden datasets gedetailleerd beschreven en ze zijn peer reviewed.

Op de site van re3data.org kun je voor vele vakgebieden goed beschreven, online repositories vinden waar data te vinden is. Deze repositories zijn door re3data op verschillende punten beoordeeld.

In pubmed zit een mogelijkheid om relevante datasets te vinden op basis van de artikelen die uit een zoekopdracht komen met 'find related data'.

Tabellen, figuren en statistieken zoek je op internet met de zoekmachine Zanran.

Via DataCite kan je datasets vinden die een persistente identifier hebben gekregen.

Waarom de huidige interesse in onderzoeksdata?

Er zijn verschillende redenen waarom onderzoeksdata zo in de belangstelling staan. Onderzoek wordt meer en meer data-gedreven. Publicatiedruk zorgt voor problemen met integriteit; data kan de validiteit van resultaten bevestigen. Nog belangrijker: data is waardevol en bevat in potentie nieuwe en herbruikbare informatie. Data citatie methoden worden op het moment ontwikkeld, zodat data ook kan bijdragen aan de wetenschappelijke impact van onderzoekers.

Als onderzoeksdata beschikbaar en bruikbaar (!) moeten zijn, helpt het als de data goed beheerd wordt vanaf het begin van een project. Een data management plan kan je helpen om data goed te beheren en/of opslag en delen aan het eind minder omslachtig te maken.  

data to knowledge

Data Management Plan

The Data Life Cycle, afbeelding van University of Warwick

Een Data Management Plan helpt je alle aspecten van data beheer (management) gedurende een onderzoeksproject in kaart te brengen. Het helpt bij het plannen en begroten van het onderzoek. Maar je weet ook wat er nodig is om

  • Je onderzoek reproduceerbaar / verifieerbaar te maken
  • Je onderzoeksdata vindbaar en herbruikbaar te maken
  • Je onderzoeksdata aan je publicaties te kunnen koppelen
  • Te voldoen aan de eisen van de onderzoeksfinancier of tijdschrift.

Voor het maken van een datamanagementplan zijn er diverse hulpmiddelen.

De bibliotheek biedt ondersteuning bij het maken en invullen van data management plannen. Vraag je contactpersoon bij de bibliotheek naar de mogelijkheden.

Waarom na het onderzoek de data opslaan en delen

Omdat het moet:

  • Het mogelijk maken van replicatie-onderzoek is belangrijk in het kader van integriteit.
  • Juridisch belang: je voldoet aan de bewaarplicht (en openbaarmakingseis) van onderzoeksfinanciers.

kaders en wetten

Omdat het voordelen biedt:

  • Er zit potentieel nieuwe informatie en kennis in onderzoeksdata; het zou zonde zijn om dat verloren te laten gaan.
  • Opslaan en delen van onderzoeksdata verhoogt de zichtbaarheid/profilering van wetenschappelijk onderzoek en de wetenschapper.
  • Hergebruik wordt door het delen mogelijk voor nieuw onderzoek en in het onderwijs, al dan niet in combinatie met andere (nieuwe of oude) datasets.

Waar kun je onderzoeksdata opslaan?

Belangrijk is dat de gekozen repository:

  1. Een persistent identifier toekent aan de data. Deze kan je gebruiken om te verwijzen naar je data.
  2. Een kwaliteitskeurmerk heeft zoals het 'Data Seal of Approval'.

re3data to find repositoriesEr zijn openbare vak- en zelfs bestandstype-specifieke repositories waar je je data kan uploaden. Zoek bij re3data.org naar een geschikte repository.

DANS Wil je de data duurzaam toegankelijk houden? Dan is het online archiveringssysteem EASY geschikt.

 Wil je als groep of project je data bij elkaar houden, beheren en volledige controle houden over wie toegang heeft, dan is DataverseNL geschikt. Zie ook de beschrijving op de DataverseNL pagina. Een Dataverse kan aangevraagd worden via de bibliotheek.

dryad repository Onderzoeksdata die verbonden is aan een wetenschappelijke publicatie kun je ook kwijt in Dryad; verschillende tijdschriften faciliteren dit.        

Daarnaast zijn er de volgende mogelijkheden:

  • Data Journals bieden een peer-reviewed platform om onderzoeksdata formeel te publiceren.
  • Je kunt je (voorlopige) resultaten ook delen in een Virtueel Kennis Centrum VKC.

Open data in het nieuws

Chasing down data: Hoe krijg je data los bij andere onderzoekers? Blog bij Science.

"Lies, Damned Lies and Research Data: Can Data Sharing Prevent Data Fraud?

Onderzoeksdata minder snel gedeeld als bewijs zwak is, Universiteit van Amsterdam.

Onderzoek wordt meer geciteerd als de data openbaar is ("Data reuse and the open data citation advantage") 

Closed Data… Excuses, Excuses. Blogpost van Carly Strasser van California Digital Library over de argumenten om data niet te delen of beschikbaar te stellen.

Uopen Journals

Uopen Journals attendeert auteurs van de Uopen tijdschriften op de mogelijkheid hun datasets in het Dutch Dataverse Network onder te brengen.
In het tijdschriftartikel komt een persistente koppeling (een zogenaamde persistent identifier) naar de datasets die horen bij het artikel.