Skip to main content
Universiteitsbibliotheek – LibGuides

Pedagogische Wetenschappen: Zoektermen

Zoektermen formuleren

Nadat je jouw onderwerp hebt afgebakend kun je zoektermen gaan bedenken om in te kunnen voeren in de zoeksystemen.

De zoektermen kunnen kernwoorden, synoniemen en vertalingen zijn.

Hiernaast vind je 3 boxen met informatie over:

1. zoektermen bedenken:  met uitleg over zoektermen en welke soorten er zijn

2. een voorbeeld van een handig invulschema

3.  vertalen van zoektermen aangezien je meestal in het Engels zult zoeken, incl. een handig schema

1. Zoektermen bedenken

Een voorwaarde voor succesvol zoeken is het gebruiken van de juiste zoektermen.

Algemene tips:

  1. Bedenk van tevoren hoe datgene wat je zoekt verwoord kan zijn in het soort stuk dat je hoopt te vinden (denk bijvoorbeeld aan een specifieke invalshoek, (vak)taal, begrippen, woordcombinaties, populair of wetenschappelijk taalgebruik).
  2. Corrigeer je zoektermen naar aanleiding van wat je ziet in de zoekresultaten. Vind je een geschikte term in een artikel, voeg die dan toe. Levert het verkeerde resultaten op, haal een term dan weg of kies een andere.


Denk daarbij ook aan alle verschillende soorten termen:

  • synoniemen (trouwerij --> bruiloft)
  • bredere termen (universiteit --> hoger onderwijs)
  • smallere termen (kinderen --> kleuters)
  • verwante termen (coaching --> training)
  • antoniemen (woorden met tegenovergestelde betekenis, zoals 'ouder' en 'kind' of 'ziek' en 'gezond')
  • vertaling naar voor onderwerp en vakgebied relevante talen (meestal Engels, de meeste databases en zoekmachines zijn in het Engels)
  • personen en instanties die belangrijk zijn voor je onderwerp.

Denk bij elk van deze termen ook aan de verschillende woordvormen (enkelvoud, meervoud e.d.), spellingsvarianten (behavior en behaviour bijv) en eventuele afkortingen.

Je hoeft niet alles zelf te verzinnen. Maak gebruik van hulpmiddelen:

  • woorden uit een verkenning op bijvoorbeeld Wikipedia, of uit artikelen die je al gevonden hebt
  • woorden uit de zoekresultatenpagina van zoekmachines
  • (vak)woordenboeken
  • thesauri (overzichten van geselecteerde woorden of concepten en hun onderlinge relatie binnen een bepaald interesse- of vakgebied, vaak aangeboden bij grote zoeksystemen)


In de speciale LibGuide Zoektermen bedenken UBU LibGuide zoektermen bedenken vind je meer over zoektermen bedenken.

3. Zoektermen vertalen

Zorg dat je beschikt over tenminste Engelse vertalingen of equivalenten voor die begrippen ( voorbeeldje )
Hulpmiddel voor vertalen van zoektermen: Google Translate
Alternatieven: Systran (kies: Dutch --> English) of Bing translator (kies: Nederlands --> Engels)
of kies voor de echte van Dale woordenboeken

Soorten zoektermen

bredere zoektermen omvatten smallere zoektermen

Uitgaande van een eerste zoekterm kun je meer termen bedenken door het onderstaande schema zo ver als mogelijk in te vullen. Met woordvarianten wordt bedoeld enkelvoud/meervoud, zelfstandig/bijvoeglijk gebruikt en werkwoordsvervoegingen, bijvoorbeeld: migration, migrations, migrate, migrating, migrated. En dan heb je ook nog afkortingen (CAD / Computer Aided Design). Er zijn geen zoekmachines die automatisch op al deze varianten zoeken. Veel professionele systemen ondersteunen wel afbreken op de door alle varianten gedeelde stam van het woord, vaak met een asterisk. In dit geval dus: migrat*.

soort term
vaktermen in
hoofdtaal v/h
vakgebied
evt.
vertalingen
vaktermen
populaire
termen
in hoofdtaal
v/h vakgebied
evt.
vertalingen
populaire
termen
synoniemen
+ woordvarianten
en spellingsvarianten
daarvan
       
bredere termen
+ woordvarianten
en spellingsvarianten
daarvan
       
smallere termen
+ woordvarianten
en spellingsvarianten
daarvan
       
verwante termen
+ woordvarianten
en spellingsvarianten
daarvan
       
antoniemen (tegengestelden)
+ woordvarianten
en spellingsvarianten
daarvan
       

Naast Engels en Nederlands zijn nog andere talen van belang: voor sommige vakgebieden (uiteraard talen, cultuur, maar ook filosofie en theologie) en voor sommige onderwerpen en gebieden (Latijns-Amerika, Franstalig Afrika). Voor sommige vakken (biologie, geneeskunde) zijn ook Latijnse termen van belang

Los van al deze termen die samenhangen met je hoofdterm kun je ook nog termen bedenken die op een of andere manier je onderwerp verder inkaderen:

  • personen of organisaties die iets met je onderwerp te maken hebben
  • termen die een precisering in de tijd, ruimte (periodes, eeuwen, plaatsnamen, landen) aanduiden
  • termen die een bepaalde wetenschappelijke benadering, stroming of methode aanduiden

Volgende stap

De volgende stap is het kiezen van een zoeksysteem