Skip to main content
Universiteitsbibliotheek – LibGuides

Training RGL eerstejaars blok 1 2018-2019: Stap 3. Juridische literatuur zoeken

Andere informatiebronnen

Wetgeving en jurisprudentie zijn belangrijke rechtsbronnen. Wetenschappers leggen deze bronnen uit, evalueren ze en hebben tot taak hierover kritisch te oordelen. Een wetenschapper bedenkt echter ook alternatieven en ontwikkelt andere zienswijzen en ideeën. 

Hun beschrijvingen, meningen en visies zijn neergelegd in boeken (inclusief proefschriften), opiniebladen,  tijdschriftartikelen, rapporten, commentaren e.d. Ook van deze informatie is een groot deel toegankelijk via de zoeksystemen van de Universiteitsbibliotheek Utrecht.

Deze LibGuide beperkt zich tot het zoeken van tijdschriftartikelen. Omdat we het belangrijk vinden dat je een brede blik op het recht ontwikkelt (multidisciplinair), zul je soms ook buiten de juridische zoeksystemen moeten zoeken.

Tijdschriftartikelen zoeken

Artikelen over het Nederlandse recht vind je in Rechtsorde en in Legal Intelligence. In Data Juridica (opgenomen in Rechtsorde en Legal Intelligence; inloggen "via WO/HBO") vind je korte samenvattingen van artikelen, boeken en bijdragen aan bundels. Handig om een indruk te krijgen wat er in staat.

Voor het zoeken van artikelen buiten de juridische discipline maken we voorlopig gebruik van 'Google Scholar (met UBUlink)'.

Start altijd op de website van de bibliotheek en klik op zoeksystemen.

Google Scholar: Advanced Search en Settings

Zoek in Google Scholar (met UBUlink)  via het Advanced zoekscherm. Je kunt je zoekactie dan al meteen gerichter maken.
Klik op het menu links bovenin  en op Geavanceerd zoeken

Het geavanceerde zoekscherm biedt deze zoek-mogelijkheden:

  • met alle woorden
  • met het exacte zinsdeel
  • met ten minste één van de woorden
  • zonder de woorden
  • waar mijn woorden voorkomen (overal in het artikel of alleen in de titel)
  • Artikelen weergeven die zijn geschreven door
  • Artikelen weergeven die zijn gepubliceerd in
  • Artikelen weergeven die zijn gedateerd tussen

Je kunt o.a. taal opties instellen bij de Instellingen(Settings)

Google Scholar: snel en met full text search

Google Scholar is een grote zoekmachine voor wetenschappelijke publicaties. Hij doorzoekt primair tijdschriftartikelen en doet dat in tegenstelling tot vrijwel alle andere zoeksystemen full text. Vanuit Google Books zijn ook de gegevens van een grote hoeveelheid wetenschappelijke boeken in Google Scholar terechtgekomen. Daarin  wijkt Google Scholar af van bijvoorbeeld Web of Science en sommige andere artikelzoeksystemen.

>> Zoeken in Google Scholar

De bijzondere kenmerken van Google Scholar op een rij:

  • je doorzoekt zowel artikelen als (een selectie van) boeken
  • de zoekactie is full text, dus je vindt ook bronnen waarin je termen slechts terloops genoemd worden
  • Google Scholar vertelt niet wat er wel of niet wordt opgenomen: daar moet je proefondervindelijk achterkomen
  • de selectie van tijdschriften bij Google Scholar is minder streng dan bij Web of Science of Scopus: je komt ook niet peer reviewed materiaal tegen
  • er zijn ook veel boeken opgenomen (als die worden aangehaald in de opgenomen tijdschriftartikelen)
  • de resultatenvolgorde is ook gebaseerd op aantallen ontvangen citaties; nieuwere publicaties zijn hierdoor lastiger te vinden: filter op jaar
  • voor links naar RefWorks moet je in de voorkeuren de Bibliography Manager opgeven
  • als je naar Google Scholar gaat via de website van de UBU krijg je de UBUlink te zien bij publicaties. Zie je de UBUlink toch niet kijk dan onder settings op de homepage van Google Scholar: kies daar library links, zoek op Utrecht en klik save.

Van Google Scholar naar de full text

Om in Google Scholar bij de volledige tekst van een publicatie te komen zijn er verschillende hyperlinks:

Het makkelijkst, boven de beschijving:

  • de titel

Als dat niets oplevert, in de rechterkolom:

  • Fulltext@UBUlink (de lange UBUlink)
  • [PDF] of [DOC] of [HTML] link

Als laatste optie: onder de beschrijving:

  • all versions link en vervolgens een Fulltext@UBUlink in de rechterkolom
  • UBUlink (de korte UBUlink), op de blauwe regel met links onder de link 'more' / 'meer'

Als er een directe [PDF], [DOC] of [HTML] link naar de full text is toont Google Scholar soms in het geheel geen UBU-link.

Bronnen beoordelen

Als je bronnen hebt gevonden, moet je ze vervolgens beoordelen. In de eerste plaats moet je beoordelen op relevantie. Daarnaast moet je ze beoordelen op wetenschappelijk niveau, want als de bronnen waarop jij je baseert van voldoende niveau zijn, zal dit zijn weerspiegeling hebben op jouw argumenten.


Hoe bepaal je de relevantie van bronnen?

Om te bepalen of de gevonden informatie relevant is, kun je deze vragen aflopen:

  • Helpt de bron bij het beantwoorden van je hoofdvraag/deelvragen?
  • Beantwoordt je bron je gehele vraag/deelvraag of slechts een aspect ervan?
  • In welke mate stemt de hoofdvraag van je gevonden bron overeen met je eigen vragen?
  • Is de context vergelijkbaar (bv. andere tijd, politiek klimaat, economie, wettelijk systeem..)
  • Wanneer is de informatie gepubliceerd?

Bedenk dat je slechts zelden een bron vindt die je hoofd- en deelvragen geheel beantwoordt en die verslag doet van exact hetzelfde onderzoek of probleem als waar jij mee bezig bent. Gelukkig maar, anders was je werk overbodig...

 

Zoekresultaten evalueren op wetenschappelijkheid

De betrouwbaarheid (wetenschappelijkheid) van bronnen is na te gaan met drie soorten controle:


1. Controle door anderen, voorafgaand aan publicatie

  • redactie: redacties van wetenschappelijke tijdschriften zijn strenger dan die van niet-wetenschappelijke tijdschriften
  • uitgever: sommige uitgevers geven alleen wetenschappelijke boeken uit
  • peer-review: sommige tijdschriften maar ook sommige boekuitgevers vragen deskundigen een (blind) oordeel voor publicatie
  • zoekmachine/online bibliografie: sommige zoekmachines nemen alleen artikelen uit hoogwaardige, ‘peer–reviewed’, tijdschriften op (Scopus en Web of Science bv.)
  • financier: sommige tijdschriften vereisen dat bij onderzoek wordt aangeduid wie het gefinancierd heeft

 

2. Controle door anderen, achteraf

  • besprekingen (bij boeken): zijn de recensies van het boek positief?
  • citaties: wordt het stuk vaak geciteerd en wat wordt er dan over gezegd?

 

3. Controle door jezelf

  • aanduiding van auteur en datering van de tekst (staat er bij wie het heeft geschreven en wanneer, vooral van belang bij webpagina's)
  • affiliatie van de auteur: de werkkring geeft soms wat extra zekerheid, bijvoorbeeld als de auteur bij een (goede) universiteit werkt
  • aanduiding doelgroep (voor wie en door wie is het geschreven, vooral van belang bij websites en rapporten)
  • aanwezigheid van expliciete vraagstellingen en conclusies
  • aanwezigheid van een verantwoording van de gebruikte methode: hoe heeft men het onderzoek aangepakt, waar komen gegevens vandaan?
  • aanwezigheid voldoende en hoogwaardige literatuurverwijzingen: op welke inzichten baseert men zich?
  • het niveau van het taalgebruik en taalverzorging

 

Als je informatie uit webpagina's wilt gebruiken moet je dus extra voorzichtig zijn en nadenken welke rol je die informatie geeft in je betoog of analyse. Als je literatuur via de bibliotheek vindt, is die controle al goeddeels uitgevoerd.

Bronvermelding

Bij het schrijven van een juridische tekst hoort ook het verwijzen naar geraadpleegde en gebruikte bronnen (rechtspraak, kamerstukken, boeken, tijdschriftartikelen, richtlijnen e.d.). De gebruikte informatie moet controleerbaar zijn, de lezer moet bronnen waarnaar verwezen wordt kunnen (terug) vinden. De schrijver moet zich verantwoorden. Bronvermelding gebeurt door middel van verwijzingen die geplaatst worden in voetnoten en in een lijst 'geraadpleegde literatuur'.

Je moet altijd de bronnen waarnaar je verwijst ZELF raadplegen. Je mag dus geen noten en bronverwijzingen uit andere stukken overnemen!

Voor het verwijzen naar Nederlandse juridische bronnen in Nederlandstalige publicaties wordt over het algemeen gebruik gemaakt van de Leidraad voor Juridische auteurs met handzame richtlijnen voor literatuurvermeldingen, voetnoten, verwijzingen, afkortingen e.d.
Richtlijnen voor de meest voorkomende verwijzingen vind je ook in de Samenvatting Leidraad voor Juridische Auteurs.Voorlopig volstaat deze. Bronvermelding, verwijzing, referentie zijn synoniemen.

Plagiaat is het overnemen van andermans werk zonder behoorlijke verwijzing en is een vorm van fraude.
Met goede verwijzingen naar alle bronnen die hebt gebruikt bij je werkstukken kun je voorkomen dat je plagiaat pleegt.
De universiteit controleert hier streng op. Klik op bovenstaande hyperlink en lees de webpagina van de Universiteit Utrecht over de fraude en plagiaat.

Opdracht 1 (zoeken op auteur in Rechtsorde)

Bij Grondslagen van recht is de zogenaamde Eichmann zaak besproken. Stel je wil meer weten over deze zaak en je bent op zoek naar wetenschappelijke literatuur. Je weet dat Thomas Mertens artikelen hierover heeft geschreven.

Kijk in Rechtsorde (via de website van de bibliotheek) en gebruik als zoekterm Mertens. Hoeveel artikelen vind je (zie het aantal resultaten bovenaan)?

Je zult dus moeten gaan verfijnen want blijkbaar zijn er vele schrijvers met de naam Mertens. Probeer dit via het linkermenu. Tip: denk aan rechtsgebied en/of informatiesoort.

Opdracht 2 (zoeken op trefwoord in Rechtsorde)

De Eichmann zaak dateert al uit 1961. In 2011 was het dus 50 jaar geleden dat hij werd veroordeeld. Als je wilt weten of er ter gelegenheid daarvan artikelen zijn verschenen, kun je in Rechtsorde meerdere zoektermen invullen: bv. ‘eichmann’ en ‘50 jaar’. Tot hoeveel resultaten leidt dit? Hoeveel daarvan zijn tijdschriftartikelen?

Opdracht 3 (zoeken op trefwoord in een niet specifiek juridisch zoeksysteem)

Rechtsorde is een juridisch zoeksysteem, d.w.z. het systeem zoekt in juridische uitgaven. Echter omdat we het belangrijk vinden dat je een brede blik op het recht ontwikkelt (multdimensioneel), moet je soms ook buiten de juridische systemen zoeken.

Google is zo’n systeem, maar Google omvat alles en het gaat natuurlijk wel om wetenschappelijke artikelen. Google Scholar is een zoeksysteem dat alleen wetenschappelijke artikelen zoekt, dus ook niet-specifiek juridische. Zoek je via "Google Scholar met UBU-link" dan heb je ook meteen toegang tot een heleboel artikelen. Ga naar Google Scholar via de website van de bibliotheek en klik op Zoeksystemen.

  1. Stel je wilt meer weten over de Eichmann zaak en niet alleen via een juridische bril kijken. Gebruik het woord ‘Eichmann zaak’ of ‘eichmann trial’ als trefwoord, Doe dat eens via Google en vervolgens via Google Scholar (met UBU link). Wat valt op?

    In ieder geval zie dat je via Google Scholar (met UBU link) al veel minder resultaten hebt en dat deze bovendien wetenschappelijk van aard zijn. Het verdient dus aanbeveling om met Google Scholar (met UBU link) te werken!
     
  2. Desalniettemin is het nog steeds een enorm aantal resultaten. Zoek nu eens in Google Scholar via het geavanceerde zoekscherm.
    - vul in bij ‘met alle woorden’: Eichmann
    - vul in bij 'met ten minste één van de woorden: zaak trial case
    - vink aan ‘in de titel van het artikel’

    Hoeveel artikelen vind je?
    Verwijder in de linkerkolom de vinkjes bij 'patenten' en 'citaten'.  Merk op dat je nu een 'behapbaar' aantal titels hebt gevonden.

Opdracht 4 (bronnen beoordelen)

Bij Inleiding SBR komt het vertrouwensbeginsel aan de orde. Beoordeel de volgende bronnen op wetenschappelijkheid:

Vertrouwensbeginsel 1

Vertrouwensbeginsel 2

Vertrouwensbeginsel 3

Opdracht 5 (bronvermeldingen)

Verbeter de volgende bronvermeldingen van de volgende reeks van boeken en artikelen en doe dat volgens de Samenvatting Leidraad voor Juridische Auteurs.

Tip: Bewaar deze Samenvatting van de Leidraad op je computer bij Favorieten. Je kunt hem ook bewaren in een dossier in Rechtsorde.

 

- Grondslagen van het Recht – Achtergronden, Rosier, 2013

- De Blois, Hoofdlijnen, 9e druk

- Vaardigheden, Tigchelaar, 2018

- Mertens, Mens & Mensenrechten, Boom

- Sumner, Onderzoeksvaardigheden