Skip to main content
Universiteitsbibliotheek – LibGuides

Training RGL eerstejaars blok 1 2019-2020: Stap 1. Wetgeving zoeken

Nationaal en internationaal

De belangrijkste bron van ons recht is de wet. De Nederlandse overheid legt algemene regels vast in wetgeving (wetten, besluiten, regelingen). Hetzelfde geldt voor overheden uit andere landen. Bovendien kunnen ook internationale verdragen of besluiten van internationale organisaties (zoals de Europese Unie) algemeen verbindende voorschriften bevatten.

Er zijn vele databanken en zoeksystemen voor wetgeving. Zo beschikt de bibliotheek niet alleen over databanken voor Franse, Duitse en Belgische wetgeving, maar ook voor wetgeving uit het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Bovendien zijn er databanken met internationale wetgeving. Deze internationale rechtsregels zijn te vinden in verdragen en resoluties van de Verenigde Naties.

We beperken ons voor deze LibGuide tot Nederland.

Nationale wetgeving

Op de site overheid.nl vind je vrijwel alle openbare informatie van de overheid. Overheid.nl is ook als zoeksysteem in de bibliotheek opgenomen. Handig om het binnen de bibliotheek te gebruiken als je snel wilt schakelen naar andere zoeksystemen om andere bronnen te raadplegen die niet openbaar toegankelijk zijn.

Op overheid.nl vind je verschillende blokken met informatie, onder andere "Beleid & regelgeving".

Op die pagina  zie je o.a. het blok Wet- en regelgeving waarin de landelijk geldende regelgeving is opgenomen (verkorte URL: http://wetten.overheid.nl). Je vindt er ook een blok met Plaatselijke wet- en regelgeving, en ook de Wetgevingskalender. Hier vind je informatie over de totstandkoming en inwerkingtreding van landelijke wetgeving.

Zoektermen

Belangrijke wetgeving kun je in je wettenbundel vinden, maar zoals je al hebt gemerkt, is deze verzameling slechts het topje van de ijsberg. Er is vrijwel geen enkel zoeksysteem dat alleen wetgeving doorzoekt. Wetgeving wordt vaak ook vermeld bij zoeksystemen die literatuur en/of jurisprudentie doorzoeken.

Als je wetgeving moet zoeken, heb je zoektermen nodig. Specifieke zoektermen voor wet- en regelgeving kunnen zijn:

  • Kamerstuknummer
  • Titel

Wet- en regelgeving kan meerdere titels hebben. Je kunt zoeken op:

  • de volledige titel (bijvoorbeeld: Wet van 19 juni 2003, houdende regels met betrekking tot ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht)
  • de citeertitel (bijvoorbeeld: Wet internationale misdrijven)
  • de afkorting (bijvoorbeeld: WIM)
  • een populaire benaming (bijvoorbeeld: Koppelingswet; Flexwet) 

Bewaren van een hyperlink

Als je je zoekresultaten wilt bewaren, moet je dit op een slimme manier doen. Je kunt gebruik maken van Dossier in Rechtsorde (dit komt in Stap 2 aan de orde), maar je kunt het ook heel simpel doen in een Worddocument.

De hyperlink die je bewaart moet een permanente hyperlink zijn (te herkennen aan bijvoorbeeld de term deeplink, permalink, doi (=digital object identifier) of een icoon bijv.  of of  ).

Bewaar nooit hyperlinks uit zoekacties. Die gaan vaak gepaard met een (zoek)sessie code. Als de zoeksessie voorbij is werkt de hyperlink niet meer.

Opdracht 1 (lokale wet- en regelgeving)

Ga naar www.overheid.nl. Type je postcode in bij Wettenbank Lokaal (onder 'Beleid en regelgeving') en kijk hoeveel resultaten dat oplevert.

Opdracht 2 (aanhangige wetsvoorstellen)

Ga naar www.overheid.nl > Beleid & regelgeving > Wet- en regelgeving. Kijk in de Wetgevingskalender hoeveel wetsvoorstellen er momenteel bij de Tweede Kamer liggen.  En hoeveel bij de Raad van State?

Opdracht 3 (bestaande wetgeving zoeken en link bewaren)

Deze week staat in de cursus Grondslagen van recht onder meer de vraag centraal hoe recht zich verhoudt tot moraal: is moraal een noodzakelijke voorwaarde om van recht te spreken? Deze vraag kan geïllustreerd worden aan de hand van de Duitse muurschutters zaak. In deze zaak had K.-H. W. een man die Oost-Duitsland wilde ontvluchten neergeschoten. W. ging in beroep bij het Europese Hof van de Rechten van de Mens (EHRM). Hij beriep zich bij het EHRM op het feit dat wat hij deed toentertijd niet strafbaar was in de Duitse Democratische Republiek (DDR) en dat hij bevelen opvolgde. Het EHRM verwierp het beroep van W.

Sindsdien zijn er verdragen tot stand gekomen die het mogelijk maken mensen te vervolgen voor misdrijven tegen de menselijkheid. In Nederland is er ook wetgeving die het mogelijk maakt om personen die verdacht worden van ‘internationale misdrijven’ te vervolgen.

Het is de bedoeling dat je deze wet vindt en bestudeert.

  • ga naar www.overheid.nl en vervolgens naar "Wettenbank  nationaal";
  • je ziet dat je op diverse manieren kunt zoeken: volledige titel, of woorden of zinsdelen in de titel (of tekst). Welke woorden/zinsdeel ligt voor de hand om te gebruiken? Probeer maar eens. Bewaar de wet met de permanente hyperlink, zodat je de wet altijd thuis snel kunt raadplegen.

Opdracht 4 (parlementaire geschiedenis en link bewaren)

Wat is eigenlijk de achtergrond van de Wet Internationale Misdrijven, waarom en hoe is deze wet tot stand gekomen? Hiervoor moet je de parlementaire geschiedenis raadplegen (zie Hoofdstuk 2 van het boek Grondslagen van het recht – Vaardigheden). Een belangrijk document hiervoor is de Memorie van Toelichting. Zoek deze op. Dit doe je als volgt (bij geldende wetgeving):

  • Wanneer je de wet hebt gevonden, klik je op het informatie-icoontje (wetstechnische informatie);
  • Klik op het tabblad Wijzigingenoverzicht
  • Klik op het oudste kamerstuknummer
  • Scroll en vind Memorie van toelichting

Een alternatieve zoekmanier is:

  • Ga naar www.overheid.nl
  • Klik op ’parlementaire stukken’
  • vink aan bij 'uw zoektermen: alleen in de titel
  • Gebruik als zoekterm: "wet internationale misdrijven " (NB: dubbele aanhalingstekens/quotes).
  • selecteer het oudste vergaderjaar
  • scroll en klik op de Memorie van Toelichting
  • Bewaar de permanente hyperlink